Tin đối ngoại
1. Bungari-Thổ Nhĩ Kỳ: Nhận lời mời của TTg Thổ Nhĩ Kỳ R. T. Erdogan, TTg Borisov thăm chính thức Thổ Nhĩ Kỳ 2 ngày từ 29/1/2010. Hai bên nhất trí đề nghị EU sớm bắt đầu tài trợ để triển khai đường ống dẫn khí đốt Nabucco; nhất trí giải quyết vấn đề bồi thường dân Bungari (bị buộc rời Thổ Nhĩ Kỳ năm 1913) thông qua hợp tác hơn là đối đầu. TTg Borissov đề nghị Thổ Nhĩ Kỳ không can thiệp vào công việc nội bộ của Bungari. TTg Erdogan đề nghị Bungari giảm nhẹ quy chế cấp thị thực cho công dân Thổ vào Bungari. Về vấn đề bồi thường tài sản cho người Bungari, Ủy ban chung giữa hai nước sẽ tiếp tục làm việc, phía Thổ sẽ có các hành động tương ứng; về vấn đề tài sản nhà thờ, phía Thổ sẽ thảo luận vào thời điểm sau do hiện tòa án đang xem xét. Hai TTg nhất trí đề nghị đền Hồi giáo Dzhumaya tại Plovdiv và nhà thờ Sắt “St Stefan Church” tại Istanbul để UNESCO công nhận là di sản văn hóa.

Tại họp báo, TTg Borissov nhấn mạnh đối thoại giữa Bungari và Thổ Nhĩ Kỳ nhằm giải quyết vấn đề nghị sự hai nước trên tinh thần láng giềng tốt đẹp, tôn trọng quan điểm của hai nước và không gắn tới việc mở rộng EU trong thời gian tới; coi quan hệ hai nước là điển hình của quan hệ láng giềng, đồng minh và đối tác tốt đẹp trong NATO; chúc mừng việc bình chọn Istanbul là thủ đô văn hóa của châu Âu năm 2010. TTh Thổ Gul hài lòng trước quan hệ hai nước phát triển ổn định và tích cực trong những năm gần đây. Hai bên thảo luận các biện pháp khắc phục sụt giảm kim ngạch do tác động của khủng hoảng kinh tế thế giới và củng cố trao đổi trong lĩnh vực xây dựng; Thổ Nhĩ Kỳ hiện là đối tác thương mại chính của Bungari ở khu vực.

Kết thúc chuyến thăm, TTg Borisov khẳng định ủng hộ nguyện vọng hội nhập châu Âu của Thổ Nhĩ Kỳ. Hai bên ký Biên bản ghi nhớ về năng lượng, thỏa thuận đa dạng hóa cung ứng khí đốt tự nhiên (hạn chế sự phụ thuộc vào Nga); nhất trí mở thêm 02 dịch vụ phà mới giữa Varna - Samsun, Varna -Zonguldak; thỏa thuận tăng mức hạn ngạch cước phí vận chuyển cho phép; nhất trí tăng cường các chuyến bay tại sân bay ở Bungari gồm: Sofia, Plovdiv, Varna và Burgas; ở Thổ Nhĩ Kỳ gồm: Ankara, Istanbul, Izmir và Bursa; cùng nhau xây dựng sông nhân tạo Tundzha ở biên giới hai nước nhằm đối phó với lũ lụt và đập nước Gorna Arda do tập đoàn Thổ Dzheilan đầu tư cùng thực hiện với công ty điện lực nhà nước Bungari.

2. BTNG mới Nickolay Mladenov tham dự Hội nghị quốc tế về Afghanistan tại LandCaster, London (từ 28/1): Có hơn 70 đại diện các nước và Tổng thư ký LHQ Ban Ki Moon tham dự. BT Mladenov khẳng định cam kết, sẵn sàng mở rộng đóng góp với sự có mặt của các lực lượng cảnh sát của EU, tăng số binh lính và ủng hộ đào tạo các lực lượng an ninh Afghanistan. Các nước tham dự nhất trí các ưu tiên ngắn hạn và dài hạn: chuyển giao trách nhiệm an ninh cho Afghanistan đến cuối 2010, đầu 2011, tăng số lượng lính và cảnh sát Afghanistan, tăng cường biện pháp chống tham nhũng, nâng cấp phối hợp viện trợ quốc tế về phát triển, ủng hộ chương trình của CP Afghanistan về hòa bình và tái hội nhập.

3. UB Châu Âu yêu cầu Bungari đánh giá thiệt hại do nông dân Hy Lạp biểu tình gây ách tắc quanh cửa khẩu hai nước; đề nghị phía Bungari có báo cáo về các công ty chịu tổn thất và có thống kê chứng thực kèm theo, đánh giá kim ngạch giữa Bungari - Hy Lạp và với nước thứ 3 như Italia. Chủ tịch UB Châu Âu (EC) J. M. Barosso hứa EC sẽ dùng mọi phương tiện hợp pháp; tiếp cận vấn đề một cách xây dựng và trên cơ sở đồng thuận để chấm dứt khủng hoảng ách tắc tại cửa khẩu Bungari - Hy Lạp. TTg Borissov nhấn mạnh việc gia tăng căng thẳng trong kinh tế Bungari do sự cố kéo dài hơn 20 ngày qua và cho biết nếu khủng hoảng này không được sớm giải quyết, Hiệp hội DN nhà nước Bungari đe dọa đóng cửa khẩu với Hy Lạp. 

4. Bungari - Ủy ban Châu Âu: Ngày 29/1, Ủy ban đặc nhiệm về điều tra hồ sơ mật thời cộng sản trước đây khẳng định Cao ủy mới của Bungari Kristalina Georgieva chưa từng là cộng tác viên của cơ quan mật vụ cũ. Đối với nhiều người ở Bungari, cái gọi là hồ sơ của Cơ quan an ninh QG rất quan trọng, do từ thời cộng sản đến nay cơ quan này vẫn chi phối nhiều thứ, ai chưa từng là cộng tác viên của cộng sản sẽ nghèo khổ hoặc dính tới các vụ làm ăn phi pháp, bị lu mờ và không có tiềm lực, không thể hòa nhập. Sau khi bức tường Berlin sụp đổ, Bungari đã công khai hồ sơ mật vụ thời cộng sản, trong đó nhiều người nổi tiếng thuộc giới trí thức như nhà văn tài năng Vera Mutafchieva, diễn viên được yêu mến Georgi Danailov, nhà báo khả kính Todor Kolev, Ivo Indzhev… Họ đều giữ bí mật cho đến lúc chết vì đã ký vào giấy nhằm bảo vệ những người thân yêu của mình. Lật lại lý lịch của bà Meglena Kuneva, 1 Cao ủy của Bungari rất thành đạt tại UB Châu Âu. Bà kết hôn với ông Andrey Pramov, con trai của ông Ivan Pramov, nguyên Bí thư TW đảng CS (1962-1978). Tại Bungari, mọi việc đan xen lẫn lộn đen và trắng. Quá khứ của bà Kuneva và các mối quan hệ không bị đưa ra xem xét trong thời gian bà ứng cử tại UB Châu Âu. Chủ tịch UB Châu Âu Barroso đánh giá cao bà, đã cử bà Kuneva làm Trưởng phòng Cố vấn chính trị châu Âu (nhóm chuyên gia cố vấn (think-tank) về vấn đề QG, thương mại, xã hội cho UB Châu Âu) sau khi bà thôi chức Cao ủy.

Ứng viên Cao ủy Kristalina của Bungari (nước duy nhất trong số 27 nước phải giới thiệu lần 2 Cao ủy đại diện do ứng viên Jeleva rút không ứng cử) đã có cuộc sát hạch 3 tiếng tại Ủy ban Phát triển của Nghị viện châu Âu. Các thành viên đều đánh giá cao kết quả điều trần, Chủ tịch Ủy ban Sát hạch Eva Joli sẽ gửi kết quả lên Chủ tịch Nghị viện Châu Âu chấp thuận bà Kristalina là ứng viên Cao ủy thứ 26 tại EC. Như vậy ngày 9/2/2010, Nghị viện châu Âu sẽ chính thức thông qua cả gói (an bloc) UB Châu Âu mới với 27 Cao ủy. Về câu hỏi tại sao bà nhận ứng cử chức vụ này, bà cho biết đây là nghĩa vụ của bà, do gia đình bà sống ở Bungari, người dân Bungari đang không hài lòng (việc ứng viên Jeleva thất bại tại cuộc sát hạch 12/1). Bà Kristalina tuyên bố giành thắng lợi này cho sinh nhật mẹ (80 tuổi đúng ngày 3/2) và hứa nếu trúng cử Cao ủy, sẽ học tiếng Pháp theo nguyện vọng của mẹ bà. TTg Borissov, TTh Parvanov chúc mừng bà Kristalina. Các thành viên Bungari tại nghị viện châu Âu (MEP), báo chí trong nước đều đánh giá bà thể hiện tuyệt vời, có đẳng cấp và chuyên nghiệp. Nghị sỹ Châu Âu Antonoya Parvanova đánh giá cao kết quả sát hạch, coi việc bà làm trước đó (tố cáo bà Jeleva không kê khai thật quá trình sở hữu công ty tư nhân) là đúng để thay thế 1 ứng viên Cao ủy mới xứng đáng hơn mặc dù có thể nhiều người sẽ hiểu lầm bà. 

5. Đàm phán với cướp biển Somalia để thả các thủy thủ Bungari: Ngày 2/2, phát ngôn viên BNG Bungari D. Goranov cho biết các thủy thủ trên tàu “St. James Park và Asian Glory” bị bọn cướp biển Somali bắt giữ, còn sống khỏe mạnh; hiện đang đàm phán để thả tự do cho số thủy thủ trên tàu gồm các nước: Bungari, Nga, Thổ, Ba Lan, Ucraine, Gruzia, Rumani, Ấn Độ và Philippines. Thiếu tướng hải quân Bungari P. Manoushev tuyên bố tàu khu trục nhỏ sẵn sàng đến Vịnh Aden và triển khai lực lượng song cản trở duy nhất là thiếu tài chính (cần hơn 3 triệu Euro để duy trì hoạt động trong 2 tháng). Bọn cướp biển Somali đòi 15 triệu USD tiền chuộc con tin trên tàu “Asian Glory” (bị giữ ngày 1/1), trong đó có 8 thủy thủ Bungari và 3 triệu USD để thả tự do con tin trên tàu “St James Park” (bị giữ ngày 29/12/2009), trong đó có 5 thủy thủ Bungari. 

Tin đối nội

1. Quan hệ nồng ấm giữa TTh Parvanov và TTg Borissov: TTh Parvanov tuyên bố phủ quyết 02 dự thảo Luật về cải tổ quốc phòng và Luật hội họp, mít-tinh, biểu tình. TTg Borissov ủng hộ quyết định của TTh Parvanov. 02 dự thảo luật sẽ được trả lại để QH xem xét. Dự thảo hạn chế quyền lực của TTh: giao việc bổ nhiệm Tổng Tham mưu trưởng và Tổng Tư lệnh quân đội Bungari cho Bộ trưởng Quốc phòng. TTh cũng không nhất trí với một số thay đổi khác về thanh toán bồi thường cho quân nhân về hưu, về quyền của sỹ quan được vay ngân hàng Bộ QP để mua căn hộ.

Về dự thảo luật biểu tình, TTh cho rằng cần có sự đảm bảo độ cân bằng giữa việc đảm bảo công tác bình thường của các thể chế và cơ hội bày tỏ chính kiến của người dân; khoảng cách biểu tình cho phép tại các cơ quan nhà nước (có thể là từ 5-20 mét cách Phủ Tổng thống, HĐBT và QH).  

2. Về an ninh: Ngày 2/2, BT Nội vụ Tsvetanov cáo buộc sự tê liệt của hệ thống tòa án tại Bungari khi thả tự do cho vài tên trong số 25 tên thực hiện các vụ bắt cóc gần đây. Ông cho rằng cần có thẩm phán châu Âu và Mỹ giám sát quá trình xét xử các vụ kiện tại Bungari do hệ thống tòa án của Bungari bao che tổ chức tội phạm. Sau khi Bộ Nội vụ thành công khi lên kế hoạch truy quét nhóm bắt cóc chuyên nghiệp và cam kết chống tội phạm hữu hiệu, ông Tsvetanov luôn có vệ sỹ bảo vệ 24/24 giờ và đi xe bọc thép do có thông tin nhóm mafia đe dọa thủ tiêu ông. 

3. Chính sách thu hút kiều dân nhập lại quốc tịch Bungari: BT không bộ phụ trách kiều dân Bungari B. Dimitrov cho biết: trong tháng 1/2010, Bộ Tư pháp đã chấp thuận 2 nghìn đơn xin nhập quốc tịch Bungari, tăng gấp đôi so với cùng kỳ tháng 1/2009. Tuy nhiên, hiện vẫn còn 50 nghìn đơn xin nhập quốc tịch đang chờ xét duyệt. Từ tháng 9/2009, kể từ khi ông Dimitrov nhậm chức, có 6500 đơn xin nhập quốc tịch Bungari đã được chấp thuận, chủ yếu từ các nước: Albania, Izrael, Macedonia, Moldova, Nga, Serbia và Ucraine. 

Tin kinh tế-xã hội

1. Đảng phái: Chủ tịch đảng Liên minh các nhà dân chủ hùng mạnh (SDU) S. Sofianski (Cựu Thị trưởng Sofia) kêu gọi PTTg, BT Tài chính S. Dyankov từ chức. Theo ông, Bungari đang rơi vào khủng hoảng kinh tế, việc thực hiện các biện pháp chống khủng hoảng tài chính là không cần thiết vì tài chính trong nước ổn định. Ông Sofianski lo ngại vì chỉ số kinh tế xấu đi, tình hình kinh tế ngày càng tồi tệ, khủng khoảng sâu sắc thêm thay vì Bungari cần thoát ra khỏi khủng hoảng.

Thủ lĩnh đối lập BSP Stanishev phản đối chính sách y tế của CP Borissov, cho rằng cải cách y tế khiến 1/3 người dân Bungari không được tiếp tục nhận tiền trợ cấp thuốc men. Ông Stanishev kêu gọi CP Borissov ngưng kế hoạch đóng cửa bệnh viện nơi có dân cư thưa thớt; đề nghị Chính phủ cần phải chi 190 triệu Lêva cho Kế hoạch tạo việc làm quốc gia thay vì 65 triệu Lêva theo dự kiến; cho rằng CP GERB không đáp ứng cam kết về chính sách XH, thiếu tầm nhìn chiến lược; BSP phản đối việc nâng độ tuổi hưu trí trước 2012 (dự kiến 65 tuổi đối với cả nam và nữ). Theo thăm dò dư luận, uy tín của cánh tả BSP hiện đạt 13,4%, thể hiện sự ổn định và tăng sự ủng hộ so với 6 tháng vừa qua. 

2. Biến đổi gien ồ ạt thâm nhập vào Bungari: Chính phủ GERB nhiều khả năng sẽ ủng hộ việc gieo trồng các loại thực vật có biến đổi gien và Bungari trở thành nước thành viên EU đầu tiên cho phép “dạng này xâm nhập”. Loại biến đổi gien thế hệ 1 gồm có hạt đậu nành, bông, dầu củ cải và ngô. Loại biến đổi gien thế hệ 2 nhằm vào việc khai thác, cải thiện chất lượng lương thực gồm các loại vitamin và các loại dược phẩm dùng trong tiêm phòng, chất đạm trị liệu… Mỹ là nơi khởi nguồn của biến đổi gien, không có thử nghiệm về tác hại đối với sức khỏe con người và môi trường, song hứa hẹn sản lượng cao hơn, sử dụng ít chất diệt khuẩn và năng suất bền vững, từ 1999 đã trồng ngô biến đổi gien chiếm 33%, trồng đậu nành biến đổi gien chiếm 44% và bông biến đổi gien chiếm 55% tỷ trọng cả nước. Hiện có 4 nước: Mỹ, Argentina, Canada và Brasil dành 90% diện tích đất trồng loại cây biến đổi gien, trong đó Mỹ sản xuất 50% loại giống biến đổi gien xuất ra thế giới và Argentina 20%. Ấn Độ và Trung Quốc ngày càng nâng sản lượng trồng bông biến đổi gien. Hiện nay, Bungari có thể trở thành khu vực nông nghiệp cho biến đổi gien. Từ 1999, Bungari đã thu hoạch vụ mùa ngô biến đổi gien đầu tiên, không dùng thuốc diệt cỏ, đã thử gieo trồng giống khoai tây biến đổi gien và thử trồng hạt hướng dương và cây thuốc lá. Năm 2005, Quốc hội Bungari đã thông qua Luật Biến đổi gien, cấm tiêu thụ và gieo trồng các loại thực vật biến đổi gien gồm: thuốc lá, nho, tinh dầu hoa hồng, lúa mỳ và các loại rau. Ngày 31/1, có 300 người biểu tình tại vườn hoa Quốc hội phản đối thông qua Luật Biến đổi gien thực vật và coi thay đổi này không đem lại lợi ích kinh tế.   

Tin khu vực

1. Thất nghiệp tại khu vực đồng Euro với 16 quốc gia thành viên đạt trung bình 10% trong tháng 12/2009 (cao nhất kể từ tháng 8/1988): Tỷ lệ thất nghiệp thấp nhất tại Hà Lan - 4%, Áo - 5,4% và cao nhất tại Latvia - 22,8% và Tây Ban Nha - 19,5%. So với năm 2008, các nước thành viên EU đều tăng tỷ lệ thất nghiệp trong 2009.

2. Nghị viện Châu Âu (EP) muốn có thêm quyền bãi nhiệm chức vụ Cao ủy khi thấy cần thiết (Hiệp ước Lisbon cho EP thẩm quyền đó). Dự kiến thỏa thuận này sẽ được Nghị viện Châu Âu thông qua vào ngày 9/2/2010. Như vậy, từ nay cho tới 2014, Chủ tịch UB Châu Âu Barroso có thể sẽ mất một số ghế Cao ủy của mình. EP có quyền cắt giảm ghế Cao ủy trong nhiệm kỳ 4 năm nếu thấy cần thiết. Năm 1999, đã có tiền lệ Cao ủy Pháp Edit Kreson bị cáo buộc vi phạm tài chính nên buộc phải từ chức.