Báo chí đưa tin về tình hình Bungari và khu vực

1. Về kết quả Bầu cử thị trưởng Sofia (15/11): chỉ có 23,18% cử tri đi bỏ phiếu. Ứng viên đảng cầm quyền GERB bà Fandakova 47 tuổi (BT Giáo dục, thanh niên và khoa học Bungari) giành thắng lợi quyết định ngay vòng đầu với 66,23%, đối thủ cánh tả Georgi Kadiev (cựu Thứ trưởng Tài chính, cố vấn Hội đồng nhân dân thủ đô) được 27,71%. Lần đầu tiên trong lịch sử 130 năm, thủ đô Sofia có 1 thị trưởng nữ. Phát biểu sau thắng cử, bà thị trưởng mới khẳng định nhiệm vụ đầu tiên là rà soát lại ngân sách và chuẩn bị đối phó với mùa đông năm nay; bà cho rằng cử tri đi bầu thấp là do tâm lý mệt mỏi sau 3 cuộc bầu cử quốc hội, nghị viện châu Âu và địa phương trong cùng 1 năm.

2. Bộ NG tổng kết 100 ngày: Chính phủ mới đã đạt được một số thành tích về đối ngoại: đối thoại tích cực nhằm triển khai ưu tiên quốc gia; nối lại một phần khoản viện trợ châu Âu trong 3 chương trình PHARE, ISPA, SAPARD gồm 236 triệu Lêva từ 31/7 đến 30/10/2009; thỏa thuận bổ sung 300 triệu Euro tiền bồi thường đóng 4 tổ máy phát điện của nhà máy NPP Kozlodui; chuẩn bị gia nhập Schengen; giải quyết sự cố đắm tàu tại hồ Ohrid; bảo hộ công dân 2 quốc tịch Spaska và vụ đột nhập vào trung tâm công nghiệp Bungari tại Moscow. Bộ Ngoại giao đang soạn điều lệ mới của ngành, áp dụng mô hình làm việc của EU; thành lập nhóm công tác nhằm xử lý chung các vấn đề tài sản của Bungari tại nước ngoài.  

3. Cánh hữu đòi phế truất TTh Parvanov: Ngày 16/11, thủ lĩnh Đảng những Nhà dân chủ vì Bungari hùng mạnh (DSB) Ivan Kostov đã yêu cầu chính phủ điều tra sự dính líu của TTh Parvanov trong vụ “Đổi dầu lấy lương thực” với Iraq khi ông lãnh đạo đảng BSP những năm 1990. Vụ việc vỡ lở khi tháng 2/2004, Hussein tiết lộ đã tặng cho cánh tả BSP 12 triệu thùng dầu thô trị giá 250 triệu usd vào năm 1998. Báo Al-Mada có trụ sở tại Baghdad đã công bố danh sách 200 cá nhân và các tổ chức trên 40 quốc gia tham gia chương trình “đổi dầu lấy lương thực” của Saddam Hussein. Đương kim TTh Parvanov bác bỏ cáo buộc này, coi đó là một sự khôi hài.

Trước đó, Chính phủ đề nghị Tổng thống triệu hồi 02 Đại sứ tại Thổ Nhĩ Kỳ và Mỹ về nước để điều tra song không được Tổng thống chấp thuận vì không đúng thủ tục. Thủ tướng Borisov dọa sẽ ủng hộ cánh hữu đòi phế truất Tổng thống. Ngay sau đó, Đại sứ Bungari tại Thổ Nhĩ Kỳ đã tình nguyện từ chức, về nước.

4. Vấn đề sắc tộc : Ngày 17/11 chính quyền làng Slavyanovo phát hiện anh Ali Yuzeirov xây đài tưởng niệm lần 2 các liệt sỹ vô danh Thổ Nhĩ Kỳ tại sân nhà riêng, lặp lại sự cố hồi tháng 10/2009 tại làng này. Khi đó, anh em nhà Ali và Yuzer Yuzeirov xây tượng đài có chữ thập đỏ hình búa liềm của tổ chức Liên minh dân chủ hồi giáo (MDU) tuy nhiên bị chính quyền phá bỏ do xây dựng trái phép. Ngày 30/9/2009, khi khám nhà anh em Yuzeirovi, cảnh sát phát hiện tài liệu tuyên truyền hồi giáo cực đoan bằng tiếng Ả rập và tiếng Bungari, ca tụng cuộc thánh chiến (jihad). Trưởng làng Vassil Stoilov cáo buộc “Câu lạc bộ bằng hữu” của anh em Yuzeirov là cơ sở trá hình nhằm tuyên truyền hồi giáo cực đoan. Lần này, anh em nhà Yuzeirov cho biết sẽ khánh thành đài tưởng niệm cao 2.99m nhân kỷ niệm Ngày lễ hồi giáo cứu thế Eid al-Adha (26/11/2009) (Kyrban Bairama) nhằm tưởng niệm những người hồi giáo hy sinh để giải phóng Bungari. Theo luật xây dựng đài cao trên 3m mới phải xin phép. Anh Yuzeirov cho biết trên cả nước có 50 nghìn các công trình xây dựng trái phép nên muốn xem Bungari có áp dụng tiêu chuẩn kép về vấn đề này hay không.  

Tin kinh tế

1. Ngân sách 2010: Ngày 17/11, Quốc hội thông qua lần 1 ngân sách 2010 với 135 phiếu thuận (GERB, Liên minh Xanh, RZS và Ataka) và 44 phiếu chống (BSP và MRF). Đây là lần đầu tiên Quốc hội bỏ phiếu thông qua dự thảo Ngân sách nhanh chóng với chính phủ thiểu số tại phiên họp đột xuất và đối lập đã bỏ qua phần tham luận, không tận dụng cơ hội để công kích đảng cầm quyền. Bộ trưởng Tài chính Dyankov bảo vệ dự thảo ngân sách với 4 ưu điểm: đảm bảo thu nhập; ổn định thị trường chứng khoán và vay tín dụng; không giảm lương hưu và lương cơ bản và tăng mức tiêu dùng. Cánh tả cho rằng, sau 100 ngày cầm quyền, chính phủ mới đã đưa ra Luật Ngân sách, trong đó nhiều điểm không đúng như lời hứa trước khi bầu cử.

2. Tình hình khí đốt tại Bungari: Bộ trưởng kinh tế, năng lượng và du lịch Traikov khẳng định kho chứa khí đốt tại Chiren có dự trữ đảm bảo đủ tiêu thụ trong 9 tháng liền và sẽ không xảy ra khủng hoảng khí đốt tại Bungari như đợt đầu năm 2009. Để dự phòng, Chính phủ đã thỏa thuận nhập 1 tỷ m3 khí đốt từ Azerbaijan; đã ký thỏa thuận với công ty Depa của Hy Lạp và công ty Butazh của Thổ để đảm bảo cung ứng 2-2,5 triệu m3 khí đốt/ngày cho Bungari trong trường hợp cấp bách khi có khủng hoảng khí đốt mới; dự trữ điện lạnh trung bình 1170 MW, đến 2010-1060 MW sẽ do Nhà máy nhiệt điện Bobov Dol, 3 tổ máy nhiệt điện tại Varna, nhà máy nhiệt điện Maritsa Iztok 2 và nhà máy nhiệt điện Maritsa Iztok 3 cung ứng. 

3. Kinh tế Bungari suy thoái, đặc biệt là quý 4/2009: 9 tháng đầu năm, GDP Bungari giảm 4,8%, công nghiệp giảm 9,8%, dịch vụ giảm 1%, đầu tư giảm 18,1% và xuất khẩu giảm 15,3%, nhập khẩu giảm 24,8%, thâm hụt thương mại là 3,6 tỷ Lêva. Riêng quý 3/2009 GDP giảm 5,8%, công nghiệp giảm 10%, dịch vụ giảm 5,7%, xuất khẩu giảm 13,2%, nhập khẩu giảm 28,7% và đầu tư giảm 22,9%. Tuy nhiên, do giảm nhập khẩu nên thương mại thặng dư 760 triệu Lêva trong quý 3 – đợt thặng dư đầu tiên trong 5 năm. Bungari tuyên bố chính thức suy thoái từ quý 1/2009; dự kiến kinh tế quý 4/2009 tiếp tục suy thoái mạnh, song GDP có thể giảm dưới 6,3%  cho cả năm 2009.
Ủy ban Châu Âu đánh giá Bungari cùng Thụy Điển, Đan Mạch, Phần Lan và Estonia sẽ có ngân sách không bị siêu thâm hụt trong năm 2009; tháng 10/2009, Bungari đã có ngân sách cân bằng; năm 2010 Bungari sẽ đáp ứng các tiêu chí Maastricht.

Tin đối ngoại

1. Bungari-Macedonia: Trong buổi tiếp TTg CH Macedonia Nikola Gruevski tại Bungari ngày 16/11, TTg Borisov tuyên bố ủng hộ Macedonia là thành viên NATO và EU với điều kiện: không có tham vọng lãnh thổ và không cho các tổ chức ly khai hoạt động trên lãnh thổ đe dọa hòa bình của nhau  và cam kết có hành động chống lại các tuyên truyền không có thiện chí, đồng thời kêu gọi Macedonia xóa bỏ hận thù dân tộc qua việc cùng nhau kỷ niệm các sự kiện lịch sử với Bungari, không gây xung đột và duy trì quan hệ tốt đẹp giữa hai nước; không chấp nhận các nhóm thiểu số Macedonia tại Bungari gây phức tạp tình hình; ủng hộ miễn thị thực cho công dân Macedonia từ ngày 19/12/2009. TTg Gruevski cho rằng vấn đề lịch sử tồn tại giữa hai nước để cho các nhà sử học; bày tỏ mong muốn duy trì và phát triển quan hệ láng giềng tốt đẹp và hữu nghị, trong đó có quan hệ giữa các thể chế và mặt trận chính trị, kinh tế. 

2. Hợp tác quốc tế: Ngày 16/11, Bungari quyết định rút các hoạt động quân sự tại Bosnia và Kosovo do ngân sách năm 2010 cắt giảm chi tiêu quốc phòng, dự kiến Bungari chi 12 triệu Euro cho các sứ mạng quốc tế (hiện chi 45 triệu Euro để duy trì quân lính Bungari tại Bosnia và Herzegovinia, Kosovo, Iraq và Afghanistan). Bungari đang tham gia chiến dịch “Altea” tại Bosnia với 117 người. Giữa năm 2010, Bungari sẽ triệu hồi binh lính tại Kosovo và nhóm kỹ sư gồm 40 người. Sau khi triệu hồi các nhóm binh lính này, Bungari chỉ còn quân tại Afghanistan với 500 lính, có thể giảm mặc dù NATO đang đề nghị tăng quân số. Bungari hiện chưa nộp lệ phí thành viên NATO trong 6 tháng cuối năm nay. Năm 2010, Bungari không dự trù kinh phí sau khi hết hạn bảo hành MIG-29 của Nga và không có khả năng thực hiện nghĩa vụ bảo vệ trên không.

3. Ngày 17/11, Báo cáo thường niên của Tổ chức minh bạch quốc tế (Transparency International) 2009 đánh giá Bungari đạt tiến bộ, xếp thứ 71/180 quốc gia ngang với Macedonia, Hy Lạp và Rumani. Tuy nhiên, so với năm 2007, Bungari xếp thứ 64 cùng với Italia và Ả rập Xêut thì hiện nay mức tham nhũng ở Bungari gia tăng.

4. Bungari-Nga: Ngày 13/11, Quốc hội Nga đã phê chuẩn Thỏa thuận song phương về an sinh xã hội với Bungari được ký từ 2007, trong đó bao hàm vấn đề lương hưu, nuôi con, trợ cấp xã hội và thất nghiệp mà hai bên đều được hưởng. Thỏa thuận yêu cầu các dịch vụ xã hội tại Bungari và Nga cần yêu cầu thâm niên công tác khi làm việc và sinh sống ở hai nước.

Ngày 18/11, 3 công dân Bungari bị cáo buộc tội buôn đĩa lậu tại Nga (sau vụ khám xét trụ sở Trung tâm Công nghiệp Bungari tại Moscow) đã bị xét xử tại tòa Moscow và có thể bị kết án 6 năm tù giam, song có thể được thụ án trong nước. Vụ bắt giữ này gây căng thẳng trong quan hệ Bungari-Nga do tòa nhà là tải sản ngoại giao, được hưởng ưu đãi miễn trừ. Bộ Nội vụ Nga cho biết họ đã tìm thấy các trang thiết bị sản xuất đĩa lậu trị giá 20 triệu usd và phát hiện 3 công dân Bungari có liên quan tới 2 nơi sản xuất này.